Een onderwijsvernieuwing die wel werkt?

Welkom op mijn eerste blogje. Ik ben me ervan bewust dat er heel veel goede onderwijsblogs zijn en ik geloof nooit dat ik aan de knieën zal komen van die mooie blogs van bv. Pedro de Bruyckere, Paul Kirschner, Martin Ringenaldus, Tom Sherrington, Martin Bootsma, Bertus Meijer en vele anderen (excuus als jouw naam er niet tussen staat, het betekent niet dat ik je blog niet lees).

Het doel van deze blog is vooral zoveel mogelijk mensen meenemen in onze onderwijsvernieuwing en informeren over hoe je evidence-informed kunt werken in het VO én wat de gevolgen daarvan zijn in de praktijk.

Ik werk op een mavo school met ongeveer 650 leerlingen. Zoals zovele scholen in onze regio, moest onze school ook “vernieuwen”. In onze regio is er een krimp, desondanks blijven onze leerlingaantallen heel stabiel en zijn de resultaten goed. Onze school heeft een zeer goede naam in de regio en leerlingen fietsen soms 20km om bij ons de lessen te kunnen volgen.

Why would you change a winning team? Wel, vanuit onze directie was er enthousiasme om de stap te zetten naar gepersonaliseerd leren. We moeten ons namelijk blijven profileren in de regio (wat eigenlijk geen profileren is, want alle andere scholen doen het ook). Vanuit hun kant was er dus aanzet om te vernieuwen. Echter, ondanks onze goede naam en die mooie resultaten, zagen onze docenten ook wel dat er iets moest gebeuren. Leerlingen van de bovenbouw waren zeer ongemotiveerd en de slagingspercentages waren vooral te wijten aan het harde werk van docenten. Jaar na jaar zie ik zelf ook dat het lesgeven in de bovenbouw steeds moeilijker wordt, tenzij je het geluk hebt dat er een “goede lichting” is.

Al vanaf het moment dat ik lesgeef, nu 15 jaar geleden, lees ik heel veel boeken over het onderwijs. De laatste 4-5 jaar zijn die boeken vooral evidence-informed. Ik heb heel wat boeken gelezen van docenten die promoten wat werkt voor hen (ik noem hier geen namen) en daar een aardig zakcentje mee verdienen. Echter, dat werkt niet bij docent A in context B en de problematiek blijft hetzelfde.

Het frustrerende van niet onderbouwde boeken, is dat je in boek A kunt lezen dat een bepaalde manier van werken motiveert, terwijl in boek B weer gezegd wordt dat je het beter op manier x kunt doen. Het blijft dus een kwestie van proberen en experimenteren met de kinderen. Altijd met de beste intenties, maar nooit met een effect op lange termijn.
Bij de evidence-informed boeken is er altijd heel veel consensus. Je zult niet vaak lezen dat in boek A iets gezegd wordt om vervolgens in boek B te lezen dat dit helemaal niet zo is.

Toen ik hoorde van het bezoek van onze kerngroepleiders aan Finland en dat er een werkgroep opgezet werd die scholen met een dergelijk systeem ging bezoeken, gingen bij mij de alarmbellen rinkelen. Ondertussen had ik wel een aardig goed beeld in mijn hoofd hoe we ons onderwijs konden verbeteren en onze leerlingen gemotiveerd konden krijgen. Dus ik had de keuze… of ik ga op zoek naar een andere school, waar ze geen gepersonaliseerd onderwijs geven, of ik zet alles op alles om dit te keren.

Ik begon artikeltjes door te sturen naar de KGL (en hij weer naar de directie), onder meer een lezing van Erik Meester, waar het constructivisme met goede argumenten onder vuur wordt genomen. Mijn KGL was al snel overtuigd en ging volop mee in het lezen en het proberen overtuigen van onze directie.

De grote misconceptie die bij veel docenten en besturen heerst, is dat je door het onderwijs aan te passen, de leerling meer zou motiveren. Dat is absoluut niet waar. Het heeft wel effect op de hele korte termijn, aangezien alle nieuwe zaken wel even werken …vooral door het enthousiasme van docenten.

Het kantelpunt was eigenlijk in januari 2019 waar ik het hele systeem dat ik in gedachten had, presenteerde aan de collega’s. De eerste dia was geïnspireerd door het boek van Eva Naaijkens “En wat als we nou gewoon weer eens gingen lesgeven?”. Wat wil een docent nog liever dan gewoon lesgeven? Een docent wil helemaal geen coach zijn of bezig zijn met allerlei randzaken, een docent wil lesgeven. Daar zouden we voor zorgen.

In onze vernieuwing (als je het zo mag noemen) gaan we uit van 4 speerpunten.

1. We werken evidence-informed
Moet alles dan wetenschappelijk onderzocht zijn en onderbouwd zijn? Ja en nee. Er is al heel veel bekend over hoe mensen leren en wat wel en niet werkt. Je doet leerlingen echt tekort door daar geen gebruik van te maken.
Uiteraard kan de wetenschap niet alles beantwoorden, want onderwijzen is een complex vak. Wat betreft onderwijsvernieuwingen moét je, vind ik, onderbouwing hebben. Heb je dat niet en verander je een heel systeem op basis van wat je denkt dat werkt? Dan experimenteer je met een generatie kinderen.
Het houdt dus ook in dat we docenten gaan scholen in hoe mensen leren, zodat ze bewust keuzes kunnen gaan maken voor een didactische aanpak. Mag groepswerk nog? Tuurlijk, maar in welke situaties werkt het wel en in welke niet? Mogen leerlingen nog een probleem oplossen?
Natuurlijk, als je maar eerst de kennis hebt onderwezen … (hier schrijf ik in een ander blog nog wel meer over).
M.a.w. we vragen onze docenten naar het “waarom” achter hun keuzes.

2. Cultuur op school
In plaats van afhankelijk te zijn van een “goede lichting”, gaan we ervoor zorgen dat wij die goede lichting zelf kneden. We gaan dus niet wachten tot de kinderen bepaald gedrag vertonen om vervolgens te kijken hoe we gaan reageren. Nee, we gaan hen in detail aanleren hoe wij verwachten dat ze zich gedragen. Dat doen we in het begin in een introductieweek waarbij we alle routines oefenen. Hoe kom je een lokaal binnen? Hoe zit je in de les? Wat zit er in je etui? Hoe deel je papier uit? Hoe loop je op de gang? (ook hier komt nog een afzonderlijk blogje over)

3. Focus op kennisoverdracht
Kennis ligt aan de basis van alles. Wat je weet bepaalt wat je ziet. We leren onze leerlingen niet “probleemoplossend denken” of “creatief” zijn, want zonder kennis, kun je dit überhaupt niet. Om creatief te zijn, moet je de regels van het spel kennen, zodat je ze kunt breken.
Kennisoverdracht is niet het enige, we gaan ook uit van beheersingsleren. We behandelen niet meer verplicht hoofdstuk 1 en 2 in periode 1 om het vervolgens te toetsen en achter ons te laten. We gaan pas verder als de leerlingen het snappen. We werken in de loop van het jaar formatief en in de 3 toetsweken wordt telkens álle voorgaande leerstof getoetst. Dat wil dus zeggen dat de leerlingen op het einde van het jaar een toets krijgen over alles dat ze hebben geleerd. Ook hierover komt nog een apart blogje.

4. Tijdsinvestering vs. leerrendement
We stoppen met het opleuken van de lessen door al die hippe activerende werkvormen. Een docent is daar vaak lang mee bezig en het leereffect is vaak minimaal (laat ons zeggen, het kan effectiever).
Ook cursussen, scholingen die er normaal doorheen fietsen, doen we niet meer. Alles staat in het teken van ons project en dus ook onze scholingen.
We hebben bv. al een lezing gehad van Erik Meester en binnenkort verwelkomen we Tim Surma op school. Bijna al onze docenten van leerjaar 1 waren aanwezig bij ResearchED in Nijkerk en de maandag na dit event kregen onze docenten een scholing over Dual Coding. Dus alles staat in het teken van goed lesgeven.

Elk van de bovenstaande puntjes zal ik uitwerken in een afzonderlijke blog, eerst maar eens kijken hoeveel mensen dit lezen :D.

Na de presentatie voor de collega’s konden mensen zich aanmelden voor het eerste jaar. Het bleek dat eigenlijk alle collega’s het systeem wel zagen zitten (op enkele na) en er hadden zich uiteindelijk voldoende docenten aangemeld om te kunnen starten in leerjaar 1.

Het was het begin van een heel leerproces waar we nu uiteraard nog volop in zitten. De docenten die les zouden geven in leerjaar 1 krijgen trainingen over effectieve leerstrategieën, cognitive load theory, gedrag in de klas én uiteraard ons gedragssysteem waar we werken met merits en demerits.

Ik neem jullie graag mee op deze reis! In het volgende blogje ga ik eerst en vooral in op het neerzetten van een cultuur op school. Hierbij zal ik ook uitleggen hoe ons gedragssysteem werkt.

Om vast even een tipje van de sluier op te lichten. We zijn ondertussen 5 maanden ver met klas 1. De resultaten zijn héél goed, het gedrag van de leerlingen is ook héél goed. We hebben misschien toevallig een “goede lichting”, maar daar geloof ik niet in. Onze lessen zijn super rustig en de docenten kunnen zich volop focussen op het lesgeven (interactief!). Er wordt veel geleerd en om even een voorbeeld te geven… het gemiddelde van klas 1 voor het vak Engels was 7,6 bij een norm van 80% = 6. En Engels was heus niet het enige vak waar zo ontzettend goed gescoord werd.

Volgen jullie het verhaal mee?

Gepubliceerd door Gert Verbrugghen

Al jarenlang ben ik gepassioneerd door het onderwijs. Ondertussen sta ik al 15 jaar voor de klas (in 2020). De laatste 5 jaar heb ik me met name verdiept in evidence-informed lesgeven, d.w.z. gebaseerd op onderzoek.

21 gedachten over “Een onderwijsvernieuwing die wel werkt?

  1. Dit is op X, Y of Einstein? herblogden reageerde:
    Een interessante aanpak van de school, waarbij het soms moeilijk te onderscheiden is wat de reden kan zijn waarom het werkt. Het nieuwe kan spelen, maar in de tekst staat iets waar je misschien zal overlezen: de bijna algemeenheid waarmee het team het project omarmt. Vanuit collective teacher efficacy bekeken, is dit wellicht een van de belangrijkste factoren.
    Merkte dat gisteren deze post al uiteenlopende reacties uitlokte. Ben benieuwd naar de verdere posts.

    Geliked door 1 persoon

    1. Ik weet niet goed wat ik hier mee moet Rob. Ik krijg het gevoel dat je denkt dat ik mijn gezicht opzettelijk niet laat zien… Mijn blog is gedeeld via Twitter, waar mijn gezicht (en mijn volledige naam) goed zichtbaar is. Het blog staat in de kinderschoenen, foto’s e.d. was niet mijn prioriteit. Door de manier waarop je het brengt, heb ik niet echt de neiging om dat meteen te doen… het komt vanzelf wel, als ik er de tijd voor maak ;). Volg me anders op Twitter (VerbrugghenGert) en dan zie je meteen het gezicht achter deze blog 😉

      Geliked door 1 persoon

  2. Interessant verhaal Gert. Ben wel nieuwsgierig naar jouw berichten richting KGL (bestuur?) en hoe uiteindelijk de schoolleiding meeging in jouw visie. Loop op mijn school momenteel tegen
    de zelfde problemen aan zoals jij ze beschrijft. Ik probeer collega’s en schoolleiding regelmatig op andere gedachten te brengen. Vaak resulteert dit in wat ja geknik en vervolgens gaat iedereen verder met waar hij/zij mee bezig was. Ben verder heel benieuwd hoe jullie aanpak doorwerkt op jouw collega’s. Kom graag in contact.

    Like

    1. Dank je wel Johan! Ik heb niet alle berichten meer in een archiefje staan, maar deze heb ik o.m. gebruikt: https://vimeo.com/278347294
      En dit is een voorbeeld van wat je zou kunnen gebruiken (is recenter): https://www.scienceguide.nl/2019/12/probleemgestuurd-onderwijs-is-meer-dan-een-facilitator-voor-de-klas/

      Verder heb ik mijn KGL het boek gegeven “Urban myths about learning and education” van Pedro de Bruyckere (of “Jongens zijn slimmer dan meisjes / of “Juffen zijn toffer dan meesters”) waarin heel wat populaire onderwijsmythes onderbouwd ontkracht worden.

      Ik moet wel zeggen dat ik het geluk heb dat mijn KGL dit allemaal snel oppikte en ook steeds overtuigder werd van een evidence-informed aanpak. Daarnaast is hij iemand die durft ingaan tegen de huidige trends en dit ook goed met de directie communiceert.

      Ik herken wel wat je zegt hoor (gelukkig niet van mijn huidige school). Uiteindelijk hoop ik via dit blog, maar ook door de goede resultaten in praktijk, anderen te laten zien dat dit werkt en dat het veel makkelijker in te voeren is dan al die flexroosters, gepersonaliseerde aanpak, etc… Neem je leidinggevenden eens mee en kom langs!

      Like

      1. Hoi Gert,

        Bovenstaande bericht is al weer van een tijdje geleden maar er lijkt eindelijk beweging te komen bij onze schoolleiding. Dit jaar op school, op mijn advies, gestart met een lezing van Casper Hulshof en gisteren online werkmiddag gehad onder leiding van Martin Ringenaldus. Vorig jaar al een aantal docenten meegedaan aan de cursus Klaskit waar ik inmiddels zelf trainer ben. Ik vroeg mij af of jouw uitnodiging nog steeds staat. Nu snap ik dat in de huidige tijd langskomen geen optie is maar mocht het toch weer meer mogelijk zijn dan ga ik graag in op jouw uitnodiging. Groet, Johan

        Like

  3. Beste, Ik heb interesse in de aanpak. Ik ben al op bezoek geweest in de Britse versie. Het groot verschil is dat dit een nieuwe school is terwijl jullie de aanpak implementeren in een bestaande school. Wat mij uitdagender lijkt! Wat is de naam van de school en waar zijn jullie gevestigd? Vele groeten,
    Vinciane

    Like

  4. Een merkwaardige sensatie te lezen hoe de situatie op jouw school lijkt op die op mijn school; motivatie problemen en gepersonaliseerd leren. Hoe je vervolgens komt bij researchED en evidence informed (en de consensus daar belangrijk vindt). En hoe je aanpak lijkt op wat ik zou willen. Ik hoop binnenkort ook een keer het woord te mogen voeren voor de collega’s en zal dan rijkelijk putten uit jouw teksten (en inderdaad ook de door jou genoemde literatuur).
    Ik volg je op de voet.
    Dank
    Thijs

    Like

  5. Hey Gert,
    Ik ben maker van de podcast Buiten De Krijtlijnen en ik heb met veel interesse jouw blogpost gelezen over de manier van werken die je op jouw school geïnstalleerd hebt. lijkt mij een heel interessant onderwijs om het eens over te hebben in de podcast. Denk je dat ik jou eens zou mogen interviewen (telefonisch/skype) over dit project?

    Laat maar weten, mailen kan altijd via info@dekrijtlijnen.be!

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: