Opinie: Wat is evidence-informed onderwijs?

Stel deze vraag aan 100 verschillende mensen en ik denk dat de meesten antwoorden “Onderwijs gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek.” Uiteraard, maar zou het dan ook kunnen dat een school op locatie A, die beweert evidence-informed te werken een andere benadering of een andere aanpak heeft dan een school op locatie B? Deze vraag heeft me de voorbije weken regelmatig beziggehouden.

Ik denk namelijk (op dit moment) dat het antwoord “ja” is, natuurlijk kan dat. Je probeert als school altijd te kiezen voor de meest effectieve vorm, maar dat kan niet altijd. Je kúnt niet voor elk aspect van het onderwijs de vorm implementeren die volgens onderzoek het beste werkt.
Ik vergelijk het even met een voetbalelftal. Je kunt wel je elf beste spelers op het veld zetten, maar dat betekent niet dat je ook het beste team hebt staan. Zo werkt het, naar mijn bescheiden mening, ook in het onderwijs. Je moet een systeem hebben dat niet enkel leunt op individuele onderzoeken naar bepaalde aspecten, maar dat ook in samenhang zijn effectiviteit heeft bewezen.

Een heel simpel voorbeeld over het huiswerk. Wij geven leerwerk als huiswerk op, terwijl dit volgens onderzoek niet het meest effectief is. Het meest effectief is extensie, huiswerk dat een verlengde is van wat in de klas gebeurt. (zie artikel in Klasse van Pedro de Bruyckere). Wanneer je dit echter in het VO praktisch zou implementeren, loop je aan tegen het probleem dat een kind op een maandag 2 uur huiswerk moet maken, want elke docent geeft individueel huiswerk op, terwijl het op dinsdag niks heeft.
Wellicht is dit ook wel te ondervangen door bepaalde ingrepen/ afspraken, maar het is een keuze die we op dit moment bewust maken.
Is ons huiswerksysteem dan wel evidence-informed? Absoluut!

Onderzoek laat zien dat:
– kinderen die regelmatig huiswerk krijgen significant beter presteren dan kinderen die het enkel af en toe krijgen. Bij ons krijgen leerlingen élke dag huiswerk, dat vooraf vaststaat (zie eerdere blogs)
– de frequentie waarop huiswerk wordt opgegeven is belangrijker dan de hoeveel tijd die leerlingen er aan spenderen.
– 90-110 minuten het meest effectief is, echter de extra tijd die na een uur nog besteed werd, leverde minimale winst op die deze extra tijd niet rechtvaardigde. Onze leerlingen maken elke dag 1 uur huiswerk.

Daarnaast zijn de keuzes die we maken over de invulling van het huiswerk gebaseerd op de werking van het geheugen. We willen dat leerlingen studeren zodat ze de kennis in het langetermijngeheugen hebben, zodat we er in de les mee kunnen “spelen”. (later meer over de cognitieve belastingstheorie en werking werkgeheugen / langetermijngeheugen)

Het kan dus best zijn dat een andere school wél kiest voor extensie als huiswerk en wellicht hebben zijn dan elders in hun systeem daar een aanpassing in, zodat leerlingen niet overvraagd worden op bepaalde dagen.

Dit is dan nog maar enkel een voorbeeld van het aspect “huiswerk”. Zo zijn er tientallen onderdelen in ons onderwijs waar je bewust keuzes in moet maken en waarbij je steeds denkt “Als we dit kiezen, dan … “. Als je kiest voor het één, zul je misschien elders toegevingen moeten doen.

Evidence-informed onderwijs kun je dus neerzetten in verschillende vormen. Bepaalde aspecten kun je i.m.o. niet van afwijken. Het is niet zo dat voor een bepaald type leerling het afstemmen op de leerstijl wél zal werken, dat is gewoon iets waar je ondertussen niet meer omheen kunt. Leerstijlen bestaan niet en je lessen erop aanpassen, heeft zelfs vaak een averechts effect op het leren.

Ik heb de voorbije weken een aantal keer de vraag gekregen of wat wij op school doen nu “the holy grail” is, m.a.w. is er niks wat beter is?

Persoonlijk ben ik ervan overtuigd dat ons systeem niét the holy grail is. Ik ben ervan overtuigd dat the holy grail in het onderwijs niet bestaat, aangezien er zo ontzettend veel factoren zijn waar je rekening mee moet houden. De doelgroep van de school, het doel van je onderwijs, de ligging, de faciliteiten, docenten, ….

Veel hangt af van welke visie je school heeft op het onderwijs dat je wilt bieden. Op onze school hebben we centraal gesteld dat kennisoverdracht centraal staat, omdat dat de basis vormt. Ik zag deze week echter een presentatie van een school die het fantastisch doet, maar zij hebben als doelgroep “Zeer moeilijk lerende kinderen”. Wat zij voor elkaar krijgen met die kinderen is geweldig, maar ze hebben natuurlijk een andere benadering dan onze school. Logisch, hun doelgroep is compleet anders.

Ik heb geen idee of zij evidence-informed werken, maar ik vermoed dat deze leerlingen in ons systeem niet zouden opbloeien. Natuurlijk zouden aspecten van ons systeem wel goed zijn, maar lang niet alles. Wanneer je dus zou stellen dat álle kinderen, álle scholen precies zouden moeten werken zoals wij werken, dan heb je in mijn ogen een zeer beperkte blik. (Ook ons systeem is nog lang niet “af”, we blijven bijschaven)

Onderzoekend leren, ontdekkend leren, … het heeft allemaal wel ergens een plaats en het werkt allemaal wel ergens. Onder evidence-informed versta ik dat je wéét wanneer wat waar werkt of het meeste kans heeft om te werken. Nee, ik ben geen fan van complete onderwijsvormen die enkel uitgaan van onderzoekend leren, maar ik ben ook geen fan van complete onderwijsvormen die énkel uitgaan van directe instructie en verder geen ruimte bieden. (zie expertise reversal effect)

De discussie tussen evidence-informed en andere onderwijsvormen wordt vaak heel zwart/wit gevoerd. Het lijkt wel alsof je voor of tegen bent. Dat lijkt me geen goede trend voor ons onderwijs en voor onze leerlingen. Het zorgt er ook voor dat beide kanten minder open staan voor elkaars mening en dan houdt het per definitie al op.

Wanneer iemand naar me toe komt en vertelt dat ze graag hun vakken met “onderzoekend leren” willen aanbieden, dan heb ik daar inderdaad mijn bedenkingen bij. Het helpt dan echter niet wanneer ik meteen reageer met “Dat werkt nooit!”. Dat is een punt waar ik nog winst op kan halen, want soms moet ik me echt wel inhouden, maar het werkt dan veel beter om het gesprek aan te gaan en vooral veel “waarom” vragen te stellen.
Tip: Twitter is geen goede plaats voor dit soort gesprekken :D.

Laat dit dan ook meteen een oproep zijn om in gesprek te blijven. De evidence-informed fans kennen Dunning-Kruger en weten dat dat effect niet iets is waar je iets aan kunt doen, behalve kennis opdoen. Wanneer je dus in gesprek gaat met iemand die al die kennis niet heeft, weet je dat dit effect er is en kun je maar beter gewoon iemand proberen motiveren om open te staan voor nieuwe kennis en inzichten, net zoals je zelf ook open moet staan voor nieuwe bevindingen uit onderzoek. (zoek maar op “cognitieve dissonantie”, dat voelt niet altijd fijn).

Evidence-informed is dus niet één bepaald systeem, evidence-informed is onderbouwd keuzes maken en niet uitgaan van een ideologie.

Gepubliceerd door Gert Verbrugghen

Al jarenlang ben ik gepassioneerd door het onderwijs. Ondertussen sta ik al 15 jaar voor de klas (in 2020). De laatste 5 jaar heb ik me met name verdiept in evidence-informed lesgeven, d.w.z. gebaseerd op onderzoek.

5 gedachten over “Opinie: Wat is evidence-informed onderwijs?

  1. “Leerstijlen bestaan niet”- waar staat uw ‘evidence?
    “PERSOONLIJK ben IK ervan overtuigd” : een overtuiging is altijd ‘persoonlijk’.
    We bllijven in gesprek 🙂

    Like

    1. Hoi Wilma,

      w.b. leerstijlen is er meer dan genoeg bewijs dat ze niet bestaan.

      Even de toegankelijke optie: https://youtu.be/mmC7KZPGL1o , vanaf 24′
      Het principe is niet dat je moet bewijzen dat ze niet bestaan, dat is vergelijkbaar met wanneer ik beweer dat de Kerstman bestaat en ik vervolgens aan jou vraag om te bewijzen dat het niet zo is. Dat kan dus niet he. Het is dan aan mij om te bewijzen dat de Kerstman bestaat.

      Bij leerstijlen is het een beetje hetzelfde principe. Er zijn al heel veel experimenten gedaan om ze aan te tonen (Zie uitleg van Pedro in de video), maar het is nog nooit gelukt.

      We blijven zeker in gesprek!! Dank voor je reactie!

      Like

  2. Beste Gert,

    Ik heb de podcast van Buiten de krijtlijnen gehoord en was erg aangenaam verrast door uw uiteenzetting. Het is alsof u onze visie uiteenzet:
    De lat hoog leggen voor alle leerlingen
    Belonen en straffen ipv enkel straffen
    Evidence based werken en niet vernieuwen om te vernieuwen.
    enz…

    Wij hadden graag eens met u (digitaal) afgesproken. Eventueel ook meeten op researchED?

    met vriendelijke groeten
    Simon Mensaert
    Dagelijks bestuurder vzw SODAplus

    Like

    1. Beste Simon,

      wat leuk om te horen dat mijn verhaal zo aansluit bij jullie visie!! Daar kan ik natuurlijk alleen maar blij mee zijn!!

      Een keer afspreken is geen probleem, echter denk ik dat digitaal in deze coronatijd nog het beste is (en ik woon vlakbij Roermond en ik zag dat jullie in Gent zitten). Mail me gerust op vbg@ivo-deurne! (komende week is nog redelijk rustig, daarna begint school weer en wordt het wat lastiger…)

      Zodra ResearchED weer live doorgaat, kunnen we elkaar daar treffen, maar voorlopig lijkt het erop dat het vooral online events zijn.

      Vriendelijke groeten

      Gert

      Like

Laat een reactie achter op Simon Mensaert Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: