Hoe zorg je dat niemand de bus mist?

Voor een docent blijft het altijd een uitdaging om ervoor te zorgen dat elke leerling actief is.
Met “actief” bedoel ik overigens dat ze meedenken en bezig zijn met de leerstof. Gelieve dit niet te verwarren met de hype dat leerlingen moeten rondlopen in de klas of aan het knutselen zijn (even als voorbeeld). Een klas die in stilte leest is actiever dan een klas die luistert naar een monoloog van een docent.

In elke aanpak is het belangrijk dat alle leerlingen meedenken en meedoen, echter is het bij ons nog belangrijker. We gaan uit van beheersingsleren en het is dus belangrijk dat iedereen mee is. Katharine Birbalsingh vergeleek het in haar lezing bij Making Shift Happen 2018 met een docent die een bus bestuurt. Wanneer je lesgeeft is het aan jou om te checken of alle leerlingen nog steeds in de bus zitten. Je wilt namelijk niet vertrekken en een paar leerlingen achterlaten, toch?

Het is dus belangrijk dat alle leerlingen actief meedenken en dat jij als docent zeer vaak checkt of iedereen mee is en waar misconcepties ontstaan. In dit blog wil drie tactieken met jullie delen die al onze docenten gebruiken in de les. Er zijn er overigens nog meer, maar die komen later aan bod.

Wisbordjes
Je ziet ze steeds vaker op de basisschool (Marcel Schmeier levert hier heel goed werk, ik verdenk hem stiekem van aandelen in de wisbord-industrie 🙂 ), maar in het Voortgezet Onderwijs zie je ze nog veel te weinig. Daar wordt nog vaak gedacht dat leerlingen het kinderachtig vinden. Wel, dat is zeker niet zo! Zelfs in klas 3 en 4 zijn er docenten die ze gebruiken, ondanks het feit dat zij nog niet meedraaien in de nieuwe aanpak.


Hoe werkt het?
Al onze leerlingen hebben een eigen wisbordje, een marker en een doekje. Dit moeten ze altijd bij zich hebben. Wanneer ze één van deze zaken niet in orde hebben, blijven ze de volgende dag meteen 25′ na. Het is zeer belangrijk dat een docent bij elke leerling op deze manier het begrip kan checken. Als je hier speelruimte in geeft, zul je zien dat net de zwakkere leerling vaak zijn wisbordje vergeet en dan ook niet/ onvoldoende meedenkt of je het begrip niet kunt checken. Nogmaals, niemand mag achterblijven.

In het begin van het jaar hebben onze leerlingen geleerd hoe ze het wisbordje moeten omhooghouden. Het bordje moet onder de kin gehouden worden. Nu, de eerlijkheid gebied me te zeggen dat niet alle leerlingen dit nog perfect doen, maar er zijn ook geen leerlingen die het zo houden dat het niet snel leesbaar is.

Wanneer de docent een vraag stelt, schrijven de leerlingen het antwoord op. Vervolgens telt de docent af “3-2-1” en gaan alle bordjes de lucht in. Wanneer je de antwoorden langsloopt, kun je op verschillende manieren reageren, je kunt gewoon “goed” of “fout” zeggen, maar je kunt ook de categorie van de gemaakte fout benoemen. Wanneer ze bij mij bv. een kort zinnetje vertalen, zeg ik snel “spelfout” of “grammatica” en vervolgens kijkt de leerling of hij de fout kan spotten en kan verbeteren. Ik loop de leerlingen dan langs van links naar rechts en vervolgens doe ik dit nog een keer heel snel om naar de verbeterde versie te kijken. Uiteraard hangt dit af van de vraag, bij een meerkeuzevraag zou ik dit zeker niet doen.

Wanneer gebruik je het?
Ik zou bijna zeggen “Wanneer gebruik je het niet?”
– meerkeuzevragen: leerlingen schrijven antwoordopties A/B/C/D…
– vragen naar korte antwoorden
– vragen naar uitwerkingen (wiskunde) of een volgende stap in een uitwerking.
– vertalingen van woorden of korte zinnetjes.
– schetsjes (bv. bij dual coding)
– score bijhouden bij een spelvorm (wanneer leerlingen elkaar even overhoren, mogen ze van mij de stand bijhouden om het een beetje uitdagender te maken
– score bijhouden voor mij: wanneer ik 10 vragen stel en ik loop de bordjes langs, zetten de leerlingen rechtsboven een streepje wanneer ze het antwoord goed hadden. Aan het einde van de reeks, vraag ik hen hun score op te schrijven en dan zie ik in één oogopslag hoe ze het gedaan hebben.
– ….

Het gebruik van wisbordjes is echt een zeer goede manier om iedereen te activeren en om het begrip te checken bij álle leerlingen. Geloof me, dit werkt voor alle leeftijden!

Geen handen
Hoewel het soms nog erg lastig is voor de docenten en leerlingen, want het zit echt in ons systeem, mogen leerlingen geen hand opsteken wanneer de docent een vraag stelt. De leerlingen worden willekeurig aangeduid. De docent kan willekeurig een leerling laten selecteren door Classcharts (zeer eerdere blogs).
Dit zorgt ervoor dat elke leerling alert moet blijven, want je kunt altijd gekozen worden. Wanneer je leerlingen hun hand laat opsteken, zie je toch meestal de handen van de leerlingen die het al weten. Als je hen dan aanduidt gebeurt soms het volgende:
– de leerling geeft het goede antwoord en jij leidt hieruit af dat iedereen het wel snapt.
– de leerling geeft het goede/ fout antwoord en wordt geholpen. D.w.z. dat de leerlingen die hun hand opsteken en die je aanduidt, meer betrokken zijn en dus meer zullen leren dan die leerlingen die dit niet doen. Op deze manier ontstaat er een kloof tussen sterkere en zwakkere leerlingen die in de loop van de jaren steeds groter zal worden.

Zorgt het willekeurig kiezen niet voor spanning bij de leerlingen? Ook daar moet je op letten! Om die spanning te ondervangen, gebruiken we zeer vaak turn & talk. Wanneer ik bv. een wat moeilijkere vraag stel, zeg ik “turn and talk to your neighbour for 10 seconds.” Vervolgens tel ik af “3-2-1, track me” en kies ik willekeurig een leerling. Dat zorgt ervoor dat die onzekere leerlingen ook moet nadenken en met meer vertrouwen antwoord zal geven.

Een valkuil hier ligt ook echt in de vraagstelling. Soms trap ik er ook nog in en dan begin ik mijn vraag met “Wie weet …”, vervolgens schieten die handen weer in de lucht en bedenk ik me “oh ja… “. Maar goed, dan zeg ik “hands down, please” en kies ik alsnog een willekeurige leerling.

Klassikaal antwoorden
Wellicht gaan bij sommige mensen de haren rechtop staan en denken ze weer aan “vroeger” (je weet wel, toen alles beter was 🙂 ).

Wanneer gebruiken we klassikaal antwoorden?
– bij antwoorden die kort zijn, bv. vragen naar feiten/ vertalingen.

– bij een routine: in mijn les gebruik ik dit bv. vaak als volgt
Docent: “What’s the translation of “bescheiden”, 3-2-1″
Klas: “Humble”
Docent: “Class, can you spell me humble?”
Klas: “Humble, H-U-M-B-L-E, humble.”

– samen lezen. Ik lees regelmatig stukken uit een boek samen met de kinderen. Soms geef ik leerlingen hierbij de keuze:
* zonder klank meelezen, maar wel je lippen bewegen.
* whispered reading: fluisterend meelezen
* hardop meelezen

– Om aan te zetten tot meedenken, een voorbeeld:
Er staat een oefening op het bord waarbij de leerling de vervoeging van een werkwoord moet invullen in de Simple Present:
“Susan …. (work) in a supermarkt.”
Ik kan er hier voor kiezen om hen klassikaal te laten antwoorden of het met wisbordjes te checken, maar even ter illustratie van de werkwijze, gebruik ik dit voorbeeld.
Docent: “Esther, what do you think?” (leerling wordt willekeurig gekozen)
Esther: “Susan works in a supermarket.”
Docent: “Class, do you agree?”
Class: (hardop samen) YES / NO

Als een leerling dan spontaan “No” antwoordt hoor je dit heel snel en vraag je door. Waarom denk je van niet? Wanneer voeg je dan een -s toe? Enz…

In principe kun je klassikaal antwoorden bij elk vak gebruiken. Ik heb het gebruikt zien worden bij bv. biologie, waar leerlingen de onderdelen van een bloem moesten benoemen. De docent wees naar het onderdeel, de klas antwoordde samen.

Dit zijn dus drie eenvoudige technieken om alle leerlingen te activeren. Ze kosten je ook geen extra voorbereidingstijd!

Give it a try!

Wil je de hoogte blijven van nieuwe blogposts? Abonneer je dan of volg me op Twitter: GertVerbrugghen




Gepubliceerd door Gert Verbrugghen

Al jarenlang ben ik gepassioneerd door het onderwijs. Ondertussen sta ik al 15 jaar voor de klas (in 2020). De laatste 5 jaar heb ik me met name verdiept in evidence-informed lesgeven, d.w.z. gebaseerd op onderzoek.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: