Rome is niet op één dag gebouwd, toch?

Mijn blogje heeft een flinke zomerslaap gehad, maar, ondanks alle drukte en hectiek, heb ik de belofte gedaan om iedereen zoveel mogelijk op de hoogte te houden van het verloop van onze onderwijsvernieuwing. Corona maakt de zaken allemaal een stuk ingewikkelder, maar we maken er natuurlijk het beste van.

Klas 1

In principe zijn we dit schooljaar op exact dezelfde manier begonnen als vorig jaar. Het schooljaar begon met een “bootcamp” waarin de routines worden aangeleerd en de manier van werken uitgebreid wordt besproken met de kinderen. Ik merkte wel al een verschil met vorig jaar, aangezien we nu ook bij de open dag vooraf heel duidelijk hebben aangegeven hoe we werken en waar we voor staan. Kinderen die nu in klas 1 zitten hebben bewust gekozen voor onze werkwijze. Het heeft ons overigens geen aanmeldingen gekost, we zijn mooi stabiel gebleven (als een van de weinige scholen in de regio).

Ondertussen zijn we 9 weken verder en eigenlijk is er niks anders dan vorig jaar. Er zijn geen drukke klassen waar een docent geen les kan geven. Er is één groep die meteen de ruimte neemt wanneer de docent niet consequent de merits en demerits geeft, maar, als je bij ons op de gang boven komt, is het altijd rustig en hoor (of zie) je altijd dat er goed lesgegeven wordt.
Over “het probleem” dat sommige docenten nog niet consequent merits/ demerits geven, ga ik zo meteen meer vertellen.

Klas 2

We waren allemaal zeer aangenaam verrast dat de kinderen van klas 2 de routines en onze werkwijze supersnel oppikten. Wanneer je aftelde (3,2,1…) waren de kinderen meteen allemaal stil. Toen ze op de gang kwamen waar ze vorig jaar les hadden, fluisterden ze. Dat is dus de kracht van routines en we waren daar zeer aangenaam door verrast. Ook deze klassen doen het nog steeds heel goed, alleen, we merken wel dat sommige lessen wat onrustiger zijn omdat docenten nog niet gewend zijn aan het systeem. Daarover meer in de stukjes hier onder.

De uitdagingen de komende tijd

Ik ga hier niet uitgebreid in gaan op hoe we omgaan met Corona. In principe houden we afstand en waar dit niet kan, dragen we mondmaskers. Onze lessen worden standaard live gegeven én terzelfdertijd gestreamd. Leerlingen die thuis zitten, kunnen simpelweg de les meevolgen door op een link te klikken. Hopelijk blijven de scholen open (en is het verantwoord om ze open te houden)….
Het enige waarbij ik Corona wel wil aanhalen, is w.b. het beheersingsleren. Het is ontzettend lastig om altijd iedereen mee te nemen, wanneer er zoveel gaten in de klas zitten (lees: kinderen thuis zitten). Daarom is het nóg belangrijker om niet te snel van start te gaan, maar veel te herhalen, zodat het niet erg is als een leerling een keer een les mist (want het wordt toch later meerdere keren herhaald).

Uitdaging 1: de nieuwe docenten

Dit is simpelweg de allergrootste uitdaging. Corona gooide vorig jaar niet enkel voor leerlingen roet in het eten, maar ook voor onze lichting nieuwe docenten die les zou geven in klas 2. Normaal gezien werden zij uitgebreid geschoold en oefenen we met oefenlesjes. We communiceren in detail waar we voor staan, wat we communiceren met leerlingen, hoe we de hoge verwachtingen uitdragen, etc….
Voor de scholen sloten op 16 maart, had deze groep docenten wel al een aantal scholingen gehad. Na 16 maart zijn die scholingen verder gegaan, maar dan wel online. Die periode vroeg ook heel veel van onze docenten, dus de focus lag voor sommige collega’s (begrijpelijk) op de waan van de dag en wat er na de vakantie komt, zien we dan wel.

Het gevolg is dat er nu in klas 1 en klas 2 docenten staan die eigenlijk veel minder training hebben gehad dan de docenten van vorig jaar. Gelukkig zien we dat veel docenten dit goed oppikken. Ook de vele lesbezoeken die we doen en de uitgebreide feedback die we geven, helpt veel.

Maar… we zien ook dat sommige docenten het nog erg lastig vinden om écht die hoge verwachtingen te hebben van de kinderen. Lessen waar de kinderen niet stil binnenkomen, maar pratend en waar de docent te lang tijd nodig heeft om op te starten. Of lessen waar een docent toch waarschuwt en veel te weinig demerits of merits geeft. Je ziet dan ook meteen aan de klas dat ze “drukker” worden. Dat uit zich zeker niet in extreem gedrag, maar het is dan bij die docenten gewoon onrustiger. Zodra er een docent in het lokaal is waarvan ze weten dat die het systeem goed kent, is het rustig en stil. Op dit moment zijn er in het team van ongeveer 30 docenten, nog 4-5 docenten die dit lastig vinden. Bij zo een veranderproces heb je dit trouwens altijd, lijkt me.

Ik heb altijd gezegd tegen collega’s die kritisch waren of dit systeem wel zou werken in klas 2, 3 en 4, dat áls het niet lukt het nooit aan de leerlingen ligt, maar altijd aan de docenten die de lat gewoon te laag leggen voor de kinderen. Sommige collega’s vinden het nog lastig om de kinderen gewoon weer naar buiten te sturen als ze pratend het lokaal binnenkomen en hen vervolgens opnieuw stil binnen te laten komen. Op die manier laat je wel zien dat je meer verwacht en dat je niks minder dan dat accepteert.

Een heel positief punt is wel dat álle nieuwe docenten in klas 2 zéér enthousiast waren (zijn) over de werkhouding van de kinderen. Sommigen waren er echt over verbaasd dat de kinderen allemaal meteen hun spullen pakten, snel hun wisbordje op tafel hadden, superstil zelfstandig werkten… en…ontzettend veel wisten van vorig jaar. Ik hoefde geen enkele docent meer te overtuigen van de waarde van ons systeem, de kinderen lieten het beter zien dan dat ik het ooit zou kunnen vertellen.

De uitdaging is nu wel om het vast te houden. Na enkele weken kwamen er al een aantal leerlingen van klas 2 naar ons toe met het verhaal dat er niet goed genoeg les werd gegeven. Sommige docenten gaven bv. geen huiswerk op (belangrijk, want dit zijn de leermomenten voor het gespreid leren), anderen gingen te snel door de stof heen (die voelen zich nog niet prettig bij beheersingsleren), ze gaven geen merits of demerits, … Ik vond het superfijn dat leerlingen naar me toe kwamen met die verhalen, want dan kunnen we er ook iets mee. Het is ook een mooi signaal, want het zegt dat de manier waarop deze docenten les gaven (en wat voorheen werd gezien als een prima les) in de huidige standaard gewoon niet voldoende is en de kinderen verwachten ook meer en beter. Toch fijn dat ook onze leerlingen hoge verwachtingen hebben van onze docenten, niet? 🙂

Dus, we hebben actie ondernomen en vragenlijsten uitgezet waar iedereen “met de billen bloot” moet. Hieronder zie je een voorbeeld van een vraag die de kinderen hebben ingevuld. De rode pijltjes zijn vakken die aandacht vragen, de groene pijltjes zijn voorbeelden waar docenten eventueel in de les kunnen kijken om te zien hoe die docent het aanpakt. Deze vragenlijst gebruiken we niet als kritiek op de collega’s, maar het is zowat de enige manier om duidelijk zichtbaar te maken waar er verbetering nodig is. Je kunt gewoon zo’n overtuigende info van je leerlingen gewoon niet negeren.

Uitdaging 1a: de didactiek

Deze schaar ik even onder het kopje van de nieuwe docenten. Naast het zich eigen maken van de werkwijze, is het natuurlijk ook belangrijk dat deze docenten supergoed les gaan geven. Dat gebeurt niet van de ene dag op de andere, dat is logisch. Echter, het principe van beheersingsleren vinden sommige docenten nog best lastig. Het durven langzamer gaan, een stapje terug te gaan, de conclusie durven trekken “ze hebben het nog niet begrepen, dus ik heb het blijkbaar nog niet goed uitgelegd”, … dat vraagt best wel wat. Zeker wanneer je al lange tijd in het onderwijs staat, is het logisch dat je niet zomaar in een maand alles verandert.

We blijven dan ook steeds met deze docenten in gesprek. We geven feedback, we geven complimenten als ze de feedback goed oppikken, we gaan op lesbezoek bij elkaar en moedigen hen ook aan om bij anderen te gaan kijken. Ik ben ervan overtuigd dat we stap voor stap als team beter worden op deze manier en soms…moet je ook gewoon accepteren dat je niet alles in één keer kunt hebben. (Dat vind ik soms lastig 😉 ). In vergelijking met de eerste weken hebben alle docenten al flinke stappen gezet!

Uitdaging 2: de norm hanteren en cultuur uitdragen

Wat opvallend is, is wanneer leerlingen van klas 2 op de gang boven lopen (waar de onderwijsvernieuwing begon) ze eigenlijk altijd netjes rechts lopen en ze ook stil zijn (let op: als er geen enkele docent te zien is, zijn ze niet allemaal stil hoor 🙂 ).
We hebben bij de uitbreiding van de onderwijsvernieuwing, ook een nieuw gedeelte van het gebouw erbij moeten nemen. We merken dat leerlingen het daar moeilijker vinden om stil te zijn. Dat heeft er ook mee te maken omdat daar meer nieuwe docenten lesgeven, die het nog lastig vinden om leerlingen daar op aan te spreken en hen demerits te geven. Dat is ook lastig, dat begrijpen we, maar… dat betekent niet dat we onze norm gaan aanpassen.

Daarom hebben we ook twee challenges lopen. Bij de ene challenge krijgt de klas die zich het beste heeft gedragen op de gang (in een week) twee merits erbij.
Aan de andere kant wilden we ook compenseren voor de docenten die veel te veel demerits gaven, maar te weinig merits (de docenten die nog te veel in de machtspositie zitten en te weinig belonen). Daarom hebben we voor elke klas een doel gesteld w.b. aantal merits die ze moeten halen. Zodra een klas dat doel bereikt, gaan we na school met hen lasergamen in het schoolgebouw. Dus het is wel een race wie het eerste mag, maar uiteindelijk komt elke klas aan bod.
Geloof me, dat vinden ze superleuk (wij trouwens ook) en het zorgt er ook voor dat leerlingen zich meer bij de groep horen voelen, want dit is nu eenmaal een groepsprestatie.
Wekelijks maken we de tussenstand bekend. Hieronder zie je een voorbeeld van de tussenstand van deze week.

Excuus voor de lelijke lay-out 😀

Nu kun je stellen “Ben je dan niet gewoon de kinderen aan het omkopen?” Nee, daar heb ik vaak over nagedacht en dat is het zeker niet. In het boek van Tom Bennet “Running the Room” komt dit ook uitgebreid naar voor. Belonen doe je omdat goed gedrag ook erkenning verdient, je zet ermee het gedrag dat je wilt zien in de spotlights en het heeft naast effect op een individu, ook een groot sociaal effect.

Als we nu zouden zeggen “wanneer je dit doet, krijg je dat…”, dan zou ik het er moeilijker mee hebben. Maar, onze beloningen zijn onvoorspelbaar, ze weten niet wanneer ze ze wel krijgen en wanneer niet (zo werken games overigens ook). De grote beloning van lasergamen is op lange termijn, het duurt zeker tot Kerst voor een klas dit doel bereikt. Een beetje competitie, is altijd goed.

Je ziet overigens dat in klas 2 voor andere zaken beloond wordt dan in klas 1. Het gedrag dat ze reeds geïnternaliseerd hebben (zich eigen gemaakt hebben), wordt amper nog beloond (bv. meteen stil zijn als docent aftelt).

Tot slot

Over 4 weken hebben we de eerste toetsweek, voor zowel klas 1 als klas 2. Ik maak me persoonlijk niet heel veel zorgen over klas 1, dat worden volgens mij weer héle goede resultaten. Ik maak me iets meer zorgen om klas 2, omdat zij toch meer docenten hebben die het nog lastig vinden om in te zien dat wanneer een leerling een onvoldoende haalt, ze als eerste naar zichzelf moeten kijken en niet naar de leerling. Dat betekent overigens niet dat ik denk dat er veel onvoldoendes gaan vallen, dat betekent wel dat ik denk dat de cijfers niet zo belachelijk hoog zullen zijn als vorig jaar in klas 1.

Toch blijf ik er rotsvast van overtuigd dat we, ondanks de superlastige situatie met corona, heel goed bezig zijn. We blijven finetunen en verbeteren, maar de kern staat als een huis. Iedereen heeft de neus dezelfde kant op. De leergierigheid bij de docenten is zich als een olievlek aan het verspreiden.

Na de toetsweek kom ik sowieso met een nieuwe update!

Tot slot, binnenkort zijn er nog twee sessies van ResearchED waar ik een bijdrage aan mag leveren. Op maandag 02/11 zal het gaan over de Instructieprincipes van Rosenshine, hoe passen we deze toe in de les? (m.a.w. hoe ziet de opbouw van een les er ongeveer uit).
Later in november (datum onbekend nog) zal ik een les van me filmen zodat je alle routines, principes zo veel mogelijk in actie ziet. Uiteraard kan ik niet alle principes in een les inbouwen, het wordt gewoon een normale les, geen geforceerde compilatie van technieken.

Zie ik jullie dan?

Meld je aan voor mijn blog om updates te ontvangen of volg me op Twitter (@GertVerbrugghen)

Gepubliceerd door Gert Verbrugghen

Al jarenlang ben ik gepassioneerd door het onderwijs. Ondertussen sta ik al 15 jaar voor de klas (in 2020). De laatste 5 jaar heb ik me met name verdiept in evidence-informed lesgeven, d.w.z. gebaseerd op onderzoek.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: